Xếp ba lô đúng cách là để đồ nặng nhất nằm sát lưng ở khoảng giữa, đồ nhẹ mà cồng kềnh như túi ngủ ở dưới đáy, đồ cần lấy nhanh như áo mưa, nước, đèn và túi sơ cứu ở nắp và các túi ngoài, còn mọi thứ phải giữ khô thì bọc kín trong túi chống nước. Một chiếc ba lô cân và ôm sát người làm bạn đi vững hơn và đỡ mỏi hơn hẳn, dù cân nặng không đổi.
Chào bạn, đây là Nhà Thám Hiểm. Ai từng đi bộ đường dài với chiếc ba lô kéo ngửa người ra sau, quai cứa vào vai, sẽ hiểu xếp đồ không phải chuyện vặt. Tập này mình đi từ đáy ba lô lên tới nắp.
Vì sao vị trí đồ nặng lại quan trọng?
Cơ thể bạn có một trọng tâm, nằm đâu đó quanh vùng bụng. Khi đeo ba lô, bạn cộng thêm một khối nặng phía sau lưng. Khối nặng ấy càng xa lưng, nó càng kéo bạn ngửa ra sau, buộc bạn phải cúi người về trước để giữ thăng bằng, và vai cùng lưng dưới phải gồng suốt cả ngày.
Khi đồ nặng nằm sát lưng ở khoảng ngang bả vai, trọng tâm của ba lô gần trọng tâm của bạn. Bạn đứng thẳng hơn, bước đi tự nhiên hơn, và khi bước qua đá hay leo dốc, ba lô không lắc lư kéo bạn mất thăng bằng.
Đồ nặng thường là nước, thức ăn, bếp và nồi nếu tự nấu, lều nếu không có người khuân vác. Hãy xếp chúng thành một khối gọn sát tấm lưng ba lô, chèn đồ mềm xung quanh để không xê dịch.
Một mẹo nhỏ: sau khi xếp xong, nhấc ba lô lên bằng quai xách trên đỉnh. Nếu nó nghiêng hẳn về một bên hay chúi về trước, xếp lại.
Đáy, giữa, nắp: mỗi tầng chứa gì?
Đáy ba lô dành cho những thứ chỉ dùng khi đã tới chỗ nghỉ đêm: túi ngủ, quần áo ngủ, đệm hơi nếu gấp gọn. Chúng nhẹ, cồng kềnh, và tạo một lớp đệm êm dưới cùng. Ban ngày bạn hầu như không cần lấy chúng ra.
Tầng giữa, sát lưng, là đồ nặng như mình vừa nói. Phía ngoài của tầng giữa, xa lưng hơn, là quần áo dự phòng, áo ấm, đồ vệ sinh cá nhân, những thứ nhẹ hơn.
Tầng trên và nắp là chỗ của những thứ có thể cần bất cứ lúc nào: áo mưa, áo gió, túi sơ cứu, đèn đội đầu, bản đồ, đồ ăn vặt trong ngày, giấy vệ sinh. Mưa ập tới mà áo mưa nằm dưới đáy là bạn ướt sạch trước khi lục được nó ra.
Túi ở thắt lưng và túi hai bên hông nên đựng chai nước, điện thoại, kem chống nắng, còi. Những thứ đó bạn lấy được mà không phải tháo ba lô.
Giữ khô đồ trong ba lô
Ở rừng nhiệt đới Việt Nam, câu hỏi không phải là có bị ướt không mà là ướt lúc nào. Mưa rào, sương đêm, lội suối, mồ hôi, tất cả đều làm đồ ẩm. Áo trùm ba lô giúp được phần nào, nhưng nước vẫn có thể ngấm qua lưng và đáy.
Cách chắc nhất là lót bên trong ba lô một túi lớn chống nước, rồi chia đồ vào từng túi nhỏ hơn cũng kín nước: một túi cho đồ ngủ, một túi cho quần áo khô, một túi cho giấy tờ và đồ điện tử. Túi ni lông dày loại tốt cũng dùng được nếu bạn không có túi chuyên dụng.
Nguyên tắc quan trọng là luôn giữ một bộ đồ khô hoàn toàn để mặc khi ngủ. Ban ngày bạn có thể ướt, nhưng ban đêm phải khô. Một bộ đồ khô trong túi kín là thứ bảo vệ bạn khỏi hạ thân nhiệt khi đêm rừng trở lạnh.
Điện thoại, sạc dự phòng, giấy tờ tuỳ thân bọc thêm một lớp nữa. Mất chúng giữa rừng phiền hơn nhiều so với vài gam túi ni lông.
Chỉnh dây đeo cho ba lô ôm người
Một chiếc ba lô xếp khéo mà đeo sai cũng vẫn mỏi. Phần lớn sức nặng nên dồn xuống hông, không phải lên vai. Đai hông phải nằm ngay trên xương hông, ôm chặt vừa phải. Nhiều người buộc đai hông ngang bụng hoặc để lỏng, và thế là vai gánh hết.
Thứ tự chỉnh thường như sau: nới hết các dây ra, đeo ba lô lên, cài và siết đai hông trước, rồi siết dây vai cho ôm nhưng không đè nặng, rồi kéo hai dây nhỏ nối đỉnh vai với thân ba lô để ba lô ép sát lưng, cuối cùng cài dây ngực cho hai quai vai không trượt ra ngoài.
Đi một lúc, bạn có thể nới dây vai một chút khi lên dốc dài, siết lại khi đi qua đoạn đá chênh vênh cần ba lô ổn định.
Nếu đau vai liên tục dù đã chỉnh, có thể ba lô không hợp chiều dài lưng của bạn. Khi mua hay mượn, hãy thử với đồ nặng bên trong, không thử ba lô rỗng.
Mang bao nhiêu là vừa và cắt bớt thế nào?
Không có con số chung cho mọi người, nhưng nhiều người đi bộ đường dài cố giữ ba lô ở mức chừng một phần năm cân nặng cơ thể trở xuống, và càng nhẹ càng đỡ cho gối khi xuống dốc. Với tour có người khuân vác hành lý chính, ba lô ngày của bạn có thể nhẹ hơn nhiều.
Cách cắt bớt hiệu quả là bày hết đồ ra sàn trước khi xếp, rồi hỏi từng món: món này mình có chắc dùng không, nếu thiếu nó thì chuyện gì xảy ra. Ba bộ quần áo thay có thể thành hai. Chai dầu gội lớn có thể thành lọ nhỏ.
Nhưng có những món không được cắt dù nặng: đủ nước và đồ ăn dự phòng, áo mưa, áo ấm, đèn và pin dự phòng, túi sơ cứu, còi. Đó là những thứ giữ bạn an toàn nếu chuyến đi kéo dài hơn dự tính.
Lần đầu đi, gần như ai cũng mang thừa. Sau mỗi chuyến, ghi lại những món không dùng tới. Danh sách ấy sẽ là chiếc ba lô gọn hơn của lần sau.
Câu hỏi thường gặp
Ba lô bao nhiêu lít là đủ cho chuyến hai ba ngày?
Còn tuỳ bạn có mang lều, bếp hay có người khuân vác. Với tour có lán trại và người mang đồ ăn, một ba lô ngày cỡ vừa thường đủ, còn tự mang hết thì cần ba lô lớn hơn. Hỏi đơn vị tổ chức để biết bạn phải tự mang những gì.
Có nên treo đồ lủng lẳng bên ngoài ba lô không?
Nên hạn chế. Đồ treo ngoài dễ móc vào cành cây, va vào đá, làm ba lô lắc và mất thăng bằng, lại dễ rơi mất. Chỉ buộc ngoài những thứ thật sự cần như gậy đi bộ, buộc chặt và gọn.
Túi ngủ có nên để ngoài ba lô cho đỡ chật không?
Không nên, vì túi ngủ ướt là mất khả năng giữ ấm, mà ban đêm bạn cần nó nhất. Hãy cho túi ngủ vào túi chống nước và để trong đáy ba lô.
Phụ nữ có nên dùng ba lô riêng không?
Nhiều hãng làm ba lô có khung lưng ngắn hơn và quai vai, đai hông có dáng khác cho người có vóc nhỏ. Điều quan trọng là ba lô hợp chiều dài lưng và vòng hông của bạn, nên hãy thử khi đã cho đồ nặng vào.
Đồ ăn có mùi có cần cất riêng khi đi rừng không?
Nên cất trong túi kín và không để trong lều qua đêm ở những nơi có thú rừng hay chuột, kiến. Làm theo hướng dẫn của người dẫn đường về chỗ cất đồ ăn tại khu cắm trại.
