Leo Fansipan đường bộ cần ba thứ: đôi chân chịu được dốc nhiều giờ liền, bộ đồ đủ ấm và đủ khô cho thời tiết núi cao, và một người dẫn đường địa phương đi cùng theo đúng quy định của vườn quốc gia. Thiếu thứ nào, chuyến đi có thể từ một kỷ niệm đẹp thành một ngày dài lê bước trong mưa lạnh.
Chào bạn, đây là Nhà Thám Hiểm. Fansipan là nóc nhà của dải đất Đông Dương, và từ khi có cáp treo, nhiều người lên đỉnh chỉ trong một buổi. Nhưng đi bộ lên lại là một chuyện khác hẳn. Tập này mình nói về những thứ người leo lần đầu hay đánh giá thấp nhất.
Đi bộ lên Fansipan thực sự khó tới mức nào?
Fansipan cao hơn ba nghìn mét một chút. Các tuyến đi bộ thường bắt đầu từ độ cao khoảng một nghìn rưỡi đến gần hai nghìn mét, nghĩa là bạn phải leo lên hơn một nghìn mét chênh lệch. Tuỳ tuyến và tuỳ sức, người ta đi trong một ngày, hai ngày hoặc ba ngày.
Con số đó nghe không ghê gớm cho tới khi bạn hình dung: leo một nghìn mét chênh lệch giống như leo cầu thang một toà nhà khoảng ba trăm tầng, nhưng là cầu thang bằng đá, rễ cây và bùn, có đoạn phải bám tay, có đoạn phải lần dây.
Phần lớn thời gian bạn đi trong rừng, qua rừng già, rừng trúc lùn, rồi lên vùng đá trống gần đỉnh. Mỗi đoạn có một kiểu khó riêng. Rừng thì ẩm, trơn, rễ chằng chịt. Trúc lùn thì dốc liên tục. Vùng đá thì gió và lạnh.
Nhiều người thể lực bình thường vẫn lên được, nhưng gần như ai cũng nói ngày hôm sau đôi chân đau hơn mình tưởng, nhất là đùi trước, vì đoạn xuống núi mới là đoạn hành chân nhất.
Tập thể lực trước chuyến đi như thế nào?
Nếu bạn ít vận động, hãy dành ít nhất vài tuần để tập trước. Bài tập tốt nhất cho leo núi là chính việc đi bộ có ba lô lên xuống dốc. Ở thành phố thì cầu thang bộ của chung cư hay toà nhà là phòng tập miễn phí.
Bắt đầu bằng việc leo vài chục tầng với ba lô nhẹ, rồi tăng dần số tầng và sức nặng ba lô. Quan trọng là tập cả chiều xuống, vì nhiều người chỉ leo lên rồi đi thang máy xuống, đến khi lên núi thì đầu gối không quen.
Thêm những buổi đi bộ dài vào cuối tuần, đi vài tiếng liền không nghỉ lâu. Mục tiêu không phải là đi nhanh mà là quen với việc ở trên chân nhiều giờ.
Nếu có bệnh tim, huyết áp, khớp gối, hãy đi khám và hỏi bác sĩ trước khi đăng ký. Hãy nói thật tình trạng sức khoẻ với đơn vị tổ chức để họ xếp lịch phù hợp.
Mang gì lên núi để không lạnh, không ướt?
Thời tiết trên Fansipan có thể khác hẳn dưới thị trấn. Dưới chân núi nắng ấm, lên cao có thể mưa phùn, gió mạnh, sương mù dày. Mùa đông, đỉnh núi có những đợt rét đậm, có năm xuất hiện băng giá hoặc tuyết.
Cách mặc hợp lý là nhiều lớp. Một lớp trong thấm mồ hôi khô nhanh, một lớp giữ ấm như áo lông cừu mỏng hoặc áo lông vũ nhẹ, và một lớp ngoài chống gió chống mưa. Đi thì cởi bớt, dừng thì mặc thêm. Tránh áo bông dày ướt rồi không khô.
Giày là thứ quan trọng nhất. Nên chọn giày đi bộ đế bám, ôm cổ chân, đã đi quen trước vài lần, đừng mang giày mới tinh lên núi. Mang theo tất dự phòng trong túi chống nước. Găng tay, mũ len, đèn đội đầu và áo mưa nên có trong ba lô dù dự báo đẹp.
Nước uống, đồ ăn năng lượng, thuốc cá nhân bạn đang dùng theo chỉ định của bác sĩ, kem chống nắng, túi đựng rác. Ba lô nên gọn và vừa người, đừng mang thứ không cần.
Vì sao phải đi cùng hướng dẫn viên địa phương?
Fansipan nằm trong Vườn quốc gia Hoàng Liên, và việc đi bộ lên núi được quản lý theo quy định của vườn. Thông thường bạn phải đăng ký và đi cùng hướng dẫn viên được phép dẫn đường. Hãy kiểm tra quy định hiện hành với ban quản lý trước chuyến đi.
Lý do không chỉ là thủ tục. Đường mòn trên núi có nhiều ngã rẽ, nhiều đoạn mờ trong sương. Những năm qua đã có những vụ người leo núi lạc đường và phải huy động lực lượng tìm kiếm. Người dẫn địa phương thuộc từng đoạn, biết chỗ nào trơn sau mưa, biết lúc nào nên dừng.
Hướng dẫn viên và người khuân vác cũng thường lo chỗ ngủ, bếp nấu ở các điểm dừng, giúp bạn không phải mang quá nặng. Đối với người mới, điều đó quyết định bạn có còn sức đi tiếp ngày thứ hai hay không.
Chọn đơn vị tổ chức có giấy phép, có phương án khi có người bị thương hoặc kiệt sức, và hỏi rõ họ sẽ làm gì nếu thời tiết xấu.
Những sai lầm hay gặp khi leo Fansipan lần đầu
Sai lầm phổ biến nhất là xuất phát muộn. Đi bộ trong rừng tối nguy hiểm hơn nhiều, và trên núi trời tối sớm hơn bạn nghĩ. Hãy theo đúng giờ xuất phát mà hướng dẫn viên đặt ra.
Thứ hai là đi quá nhanh ở đoạn đầu vì còn sung sức. Tim đập dồn, mồ hôi ra như tắm, đến giữa đường thì cạn sức. Người leo núi lâu năm đi đều, chậm, giữ nhịp thở đủ để vẫn nói chuyện được.
Thứ ba là mặc đồ cotton và mang giày không phù hợp. Áo thun cotton ướt mồ hôi rồi gặp gió lạnh trên cao là cách nhanh nhất để bị nhiễm lạnh. Giày thể thao đế mòn trên đá ướt là cách nhanh nhất để trẹo chân.
Thứ tư là coi nhẹ đoạn xuống. Người ta dồn hết sức cho đỉnh rồi xuống trong tình trạng mệt rã, chân run, và đó là lúc ngã nhiều nhất. Hãy để dành sức. Đỉnh núi chỉ là nửa đường.
Câu hỏi thường gặp
Mùa nào leo Fansipan là dễ chịu nhất?
Nhiều người chọn những tháng ít mưa, trời quang, nhiệt độ vừa phải để leo. Mùa mưa đường trơn, có nguy cơ sạt lở, mùa đông thì rét buốt. Bạn nên hỏi đơn vị tổ chức và xem dự báo thời tiết sát ngày đi.
Người chưa từng leo núi có lên được Fansipan không?
Nhiều người chưa từng leo núi vẫn lên được nếu tập luyện vài tuần trước và chọn lịch trình nhiều ngày. Đi chậm, đi đều và có hướng dẫn viên là chìa khoá. Đừng chọn lịch trình một ngày nếu bạn chưa từng đi bộ dài.
Có thể đi lên bằng đường bộ rồi xuống bằng cáp treo không?
Nhiều người chọn cách này để giảm áp lực lên đầu gối khi xuống. Bạn cần hỏi trước về lịch hoạt động và cách đi tới ga cáp treo từ đỉnh. Hãy lên kế hoạch cùng hướng dẫn viên ngay từ đầu.
Ngủ lại trên núi Fansipan thì ngủ ở đâu?
Các tuyến nhiều ngày thường có điểm dừng nghỉ với lán hoặc chỗ dựng lều do đơn vị tổ chức sắp xếp. Đêm trên núi lạnh, bạn nên có túi ngủ đủ ấm. Hỏi rõ điều kiện chỗ ngủ trước khi đi để chuẩn bị đồ phù hợp.
Gặp mưa to giữa đường leo thì nên làm gì?
Hãy làm theo quyết định của hướng dẫn viên, có thể là dừng chờ, đổi lộ trình hoặc quay về. Mưa to làm đường trơn, suối dâng và nhiệt độ hạ nhanh. Mặc áo mưa, giữ ấm và đừng cố đi tiếp một mình.
